Kıdem tazminatı hangi hallerde alınır? /Ali TEZEL

 

Kıdem tazminatı hangi hallerde alınır?

İşte Kıdem Tazminatı ve Kıdem Tazminatı Fonu ile ilgili detaylar...

.

.

.

.

.

Son yıllarda bizim "İstihdam Trajedisi" yetkililerin ise "İstihdam Stratejisi" adını verdikleri bir paket düzenleme ile kaldırılması gündeme sık sık getirilen Kıdem Tazminatı ve Kıdem Tazminatı Fonu ile ilgili çok sayıdaki sorunuza cevap bulacağınız bu yazıyı hazırladık... 1- EMEKLİ OLMADA KIDEM TAZMİNATI Bu hak, 08.09.1999 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 4447 sayılı Yasa ile 1475 sayılı Yasa’nın 14. maddesine eklenen bent ile gelmiştir. Bilindiği üzere, 1999 yılına kadar 4447 (daha sonra 4759) Sayılı Kanun ile emeklilik için daha önce yaş şartı yok iken belli bir süre prim ödeme ile belli sigortalılık süresinden sonra emekli olma şartlarının yanında bir de yaş şartı getirildi. Kanunda yaş şartı dışındaki şartları yerine getirenler, çalışmayı bırakıp emekli olacakları yaşı evlerinde beklemek istemeleri nedeniyle işten ayrılmaları halinde kıdem tazminatı alabileceklerdir. 08.09.1999 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4447 sayılı Yasa ile 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesine 5. numaralı bent eklenmiş ve işçilere emekli olmadan istedikleri takdirde işlerinden ayrılıp kıdem tazminatı alma hakkı verilmiştir. “5. 506 sayılı Kanun’un 60'ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı kanunun geçici 81'inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle,” kıdem tazminatı ödenmesini hükmetmiştir. Bu durumu açarsak, 506/60/A'ya göre * Kadın ya da erkek olsun başkaca bir şart aranmaksınız 7000 gün sayınız varsa, * Kadın ya da erkek 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4500 gününüz varsa, 506 geçici 81/B'ye göre, * Kadın ise 20 erkek ise 25 tam yıl sigortalılık süresi ile aynı maddede belirtilen gün sayılarına (5000 ile 7000 arasında değişir) ulaşmış olanlar, 506 geçici 81/C'ye göre, * İster kadın olsun ister erkek en az 15 yıldan beri sigortalı olması ve en az 3600 gün sayısını tamamlayanlar, diledikleri zaman SSK'ya başvurup kıdem tazminatı yazısı isteyebilir ve alacakları yazı ile işyerlerinden kıdem alarak ayrılabilirler. 2- EVLİLİK KIDEM TAZMİNATI 4857 sayılı Kanunla ortadan kaldırılan ama eski 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte kalan tek maddesi olan 14’üncü madde Kıdem Tazminatı haklarını açıklamaktadır. Maddeye göre evlenen bayanlar, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde aile birliğinin devamı adına çalışmazlarsa, işyerinde de bir yıldan fazla süredir çalışıyor olmak şartıyla kıdem tazminatlarını alabilirler. 3- ASKERLİK KIDEM TAZMİNATI Eski 1475 sayılı İş Kanunu’nun halen geçerli tek maddesi olan kıdem tazminatı başlıklı 14. maddesine göre, askere giden işçiye işyerinden ayrılış tarihine göre en az bir yıllık çalışması olması kaydıyla kıdem tazminatı işverence ödenmek zorundadır. Ayrıca, kullanmadığınız yıllık ücretli izin süreleriniz varsa alarak askere gidebilirsiniz. 4- EMEKLİLİKTE KIDEM TAZMİNATI ; SSK'lı çalışırken SGK'ya emekli olmak için dilekçe veren işçi de son işyerinde çalıştığı her yıl için bir brüt ücret tutarında kıdem tazminatı alabilir. 5- İŞTEN ÇIKARILANA KIDEM TAZMİNATI 4857 sayılı İş Kanunu, 854 sayılı Deniz-İş Kanunu veya 5953 sayılı Basın-İş Kanunu çalışanı olup da ihbar öneli veya ihbar tazminatı verilerek işverence işten çıkarılmış olanlara da kıdem tazminatı verilir. 6- İŞTEN HAKLI OLARAK ÇIKANA KIDEM TAZMİNATI İşverenin çalışana karşı yasal yükümlülüklerini tam ve zamanında yerine getirmemesi veya işverenin hakaret, küfür gibi şeref ve haysiyete aykırı hareketleri gibi örnekler vereceğimiz 4857 sayılı Kanun'un 24’üncü maddesinde yazılı olayların vuku bulması hallerinde işçi derhal işi bırakıp kıdem tazminatını talep edebilir. 7- ÖLÜM VE KIDEM TAZMİNATI Çalışan işçi bir şekilde vefat ederse de geride kalanlarına kıdem tazminatı ödenir. YARIN: KIDEM TAZMİNATO FONU GELİRSE NE OLACAK... GAZETE HABERTÜRK / Ali TEZEL

Emekli İkramiyesi ile Kıdem Tazminatının Alınma Zamanları da Farklıdır- Fiili Hizmet Zammı Süreleri de İkramiye Süresidir - Askerden ÖncekiMemuriyet Sürelerinin İkramiyesi Alınabilir

Emekli İkramiyesi ile Kıdem Tazminatının Alınma Zamanları da Farklıdır

Soru: 1990 yılından itibaren TOBB’nin Emekli Sandığı'na bağlı olarak aralıksız çalışıyorum. Emeklilik yaşımın 46 olduğunu biliyorum. Şu anda 40 yaşındayım. Yaşımı beklemeden işten ayrılırsam, emekli ikramiyemi şimdi mi yoksa yaşım 46 olduğunda mı alabilirim? Meral SEMİZLER

Cevap: Mensubu bulunduğunuz TOBB'un Emekli Sandığı'nın halen gündemdeki memurların T.C.Emekli Sandığı ikramiyesi ile ilgisi yok. Memurların tabi olduğu T.C.Emekli Sandığı ile banka, sigorta şirketi, reasürans şirketi, ticaret odası, sanayi odası, borsa veya bunların birliklerinin bütün personelini kapsayan emekli sandıklarının birbiri ile ilgiis sadece isim benzerliğinden ibarettir. Siz memur olmadığınız için emekli ikramiyesi değil, kıdem tazminatı alacaksınız.



Kıdem tazminatını almak için yaşı beklemenize gerek yoktur. En az 15 yıl sigortalılık süreniz ve yine en az 3 bin 600 gün hizmetinizin bulunduğu için 1475 sayılı Kanun kapsamında tazminatınızı alarak işinizden ayrılıp yaşı o şekilde beklemek hakkınızdır. Ancak özel banka ve TOBB gibi kuruluşların sandıkları henüz SGK'ya devredilmemiş bulunuyor ve bu tip kurumlar yaş dışındaki şartlarını tamamlayıp sadece yaşı bekleyenlere tanınan bu hakkı doğrudan kullandırtmıyorlar. Ancak yargı yoluyla bu hakkınızı alabilirsiniz. Memurların iştirakçisi olduğu T.C. Emekli Sandığı emekli ikramiyesini ise emeklilik hakkını elde etmeden alma imkânı bulunmuyor. Sizin gibi özel sektör çalışanlarının ve kamu işçilerinin 1475 sayılı İş Kanunun 14 üncü maddesiyle düzenlenen kıdem tazminatı hakkının ise tazminata hak kazanacak şekilde işten ayrılınmışsa işten ayrılır ayrılmaz ödenmesi gerekiyor.



Fiili Hizmet Zammı Süreleri de İkramiye Süresidir

Soru: 10.04.1971 tarihinde doğdum. 15.05.1989 tarihinde TSK'de astsubay olarak göreve başladım ve 15.05.2010 tarihinde 21 yıl bilfiil çalışarak ve artı 5 yıl 2 ay yıpranma ile birlikte 26 yıl 2 ay süre hizmetim sonunda ayrıldım ve yaşımı dolduracağım 14.02.2014 tarihini bekliyorum. Hiç bir yerde çalışmıyorum. Şu anki emekli ikramiyeleri ile ilgili yasa taslağına göre çalışırsam ikramiyemi alabilir miyim? Fatih ÖZBOYABATLI

Cevap: Anayasa Mahkemesinin 2009 ve 2011 yıllarındaki iptal kararları neticesinde 09.07.2011 tarihinden sonra emekli olanların memuriyette geçen sürelerine karşılık emekli ikramiyesi yolu açılmış bulunmaktadır. Emeklilik için gerekli süre şartını doldurarak ayrıldığınızdan TBMM'deki yasa tasarısına göre de ikramiye almanızın önünde bir engel bulunmamaktadır.

Fiili hizmet süresi zammı ile verilen yıpranma diye tabir edilen sürelerin aylığa hak kazanmak için beklenen gerekli sürenin hesabında dikkate alınması gerektiği gibi emekli aylıklarının hesabında ve ikramiye tahakkukunda da dikkate alınarak fiili hizmet süresi gibi işlem yapılması icap etmektedir. Bu nedenle de ikramiye almanız gereken süre 26 yıllık süredir.

Askerden Önceki Memuriyet Sürelerinin İkramiyesi Alınabilir

Soru: 1973-1975 seneleri arasında devlet memuru olarak çalıştım. İstanbul'da özel sektörde iş buldum. İstanbul'a yerleşerek bu özel sektörlerde 23 yıl çalıştıktan sonra devlet memurluğum ile özel sektör sürelerini birleştirerek SSK'lılıktan emekli oldum. Yeni çıkan yasaya göre ben emekli ikramiyesi alabilir miyim? İhsan ÖZDEKSEL

Cevap: Anayasa Mahkemesinin 2009 ve 2011 yıllarındaki iptal kararları neticesinde ikramiye almanız mahkeme sonucu mümkün olabilirdi. Bu konuda TBMM'deki yeni yasa tasarısına göre ise memuriyetten emekli olmanız için gerekli asgari süreyi tamamlamadan ayrılmış olduğunuzdan ikramiye alamazsınız. Şayet bu memuriyet süreniz askerden önce ise veya bir başka deyişle memuriyetten çıkarak askere gitmiş iseniz ve askerlikten sonra da memuriyete dönmemişseniz ikramiyeyi çıkacak yeni kanun çerçevesinde alabilirsiniz.



http://alitezel.com/tezel/index.php?sid=yazi&id=5116

Kıdem tazminatına nasıl başvurulur?ALİ ŞERBETÇİ

Kıdem tazminatına nasıl başvurulur?

* Özel sektörde büyük bir firmada çalışıyorum. 1970 doğumluyum. İş hayatımda 15 yılımı ve 3600 prim günümü doldurdum. Kıdem tazminatımı alıp ayrılmak istiyorum. Bu mümkün mü? Ayrıca, bunun için ne yapmam lazım? SGK'dan alacağım belgeyi işyerine nasıl vermem gerekiyor? Bir usulü var mı?A.T

.
4857 Sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi gereğince, yürürlükte olan 1475 Sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi hükmüne göre; 15 yıl sigortalılık süresi ile 3600 gün prim ödeme süresini doldurmuş olup da emekli aylığına hak kazanabilmek için yaşı bekleyen sigortalılar Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) bu şartları taşıdıklarına ilişkin alacakları yazıyı işverene vererek iş sözleşmelerini sona erdirmeleri halinde kıdem tazminatlarını alabilirler.
.
Dilekçe ile müracaat edin
Bu belgeyi işverene vermeleri ile ilgili olarak herhangi bir şekil şartı bulunmamaktadır. İşverene durumu bildirir bir dilekçe yazıp, ekinde SGK'dan alacakları belgeyi koymaları halinde işveren kıdem tazminatını ödemek zorundadır. İşveren buna rağmen ödemez ise, noterden gönderecekleri fesih bildirimine bu belgeyi ekleyerek, kıdem tazminatını talep edebilirler. Buna rağmen ödemez ise iş mahkemesine dava açarak kıdem tazminatını talep edebilirler.
.
* Bordroda günlük 7.5 saat, ayda 26 gün gösterip bizi günde 12 saat ve tatilsiz çalıştırıyorlar. İşi bırakırsam mesai ve izin gün ücretlerini nasıl alırım? 5...238264 Nolu SMS
Fazla mesai ücretleriniz ve hafta tatili çalışması ücretleriniz zamlı olarak ödenmiyorsa ya Çalışma Bakanlığı'na şikayet dilekçesi verebilirsiniz ya da doğrudan iş mahkemesine dava açabilirsiniz.

NE ZAMAN EMEKLİ OLURUM?
* 26.09.1962 doğumluyum. 29.03.1996 tarihli isteğe bağlı Bağ-Kur girişliyim ve halen aralıksız devam etmekteyim. Ne zaman emekli olurum? 5...713447 Nolu SMS
Bağ-Kur'dan 5400 (15 yıl) prim gün ve 58 yaştan emekli olabilirsiniz. Prim gün sayınız tamamlanmış. Başka prim ödemeden de 26.09.2020 tarihinde emekli olabilirsiniz.

* 31.05.1967 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihim 01.10.1984. 8120 gün primim var. Ne zaman emekli olabilirim? 5...970613 Nolu SMS
SSK girişinize göre 25 yıl, 48 yaş ve 5225 prim gün şartlarına tabisiniz. 25 yıl ve prim gün şartınız tamamlanmış ancak 48 yaşınız 2015 yılında dolacağından, emekli olacağınız tarih 01.06.2015 olacaktır.

* 19 Eylül 1959 doğumluyum. Sigorta başlangıcım 1 Ocak 1994. Ne zaman emekli olabilirim? Bayram KARATAŞ
Sigorta girişinize göre 25 yıl, 54 yaş ve 5675 prim gün şartlarına tabisiniz. 25 yıl şartınızdan dolayı 2019 yılından önce emekli olamazsınız. Ancak, askerliğinizi borçlanırsanız (tahmini 600 gün) hem 5600 güne tabi olur, hem de 01 Mayıs 2017'de emekli olabilirsiniz.

ALİ ŞERBETÇİ

http://www.takvim.com.tr/Yazarlar/aliserbetci/2012/01/01/kidem-tazminatina-nasil-basvurulur

Kıdem Tazminatı Fonunun İhaleli İşlerde Çalışanlar İçin Uygulanabilirliği

Kıdem Tazminatı Fonunun İhaleli İşlerde Çalışanlar İçin Uygulanabilirliği

Kıdem tazminatı fonu oluşturulması konusu hükümet tarafından hazırlanan istihdam paketi kapsamında yeniden dile getirilmiştir.

.

.

.

1. Giriş Bu konudaki tartışmalar uzun zamandır yapılmakta ancak sorun bir türlü çözüme kavuşturulamamaktadır. Çalışmamızda kıdem tazminatı fonu üzerindeki tartışmalara ışık tutması açısından ihaleli işlerde çalışanlar açısından kıdem tazminatı fonunun uygulanması konusu incelenecektir. www.ozdogrular.com 2. Mevcut Sistemde Kıdem Tazminatı Uygulaması Kıdem tazminatı 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu yasa maddesinde, kıdem tazminatına hak kazanma koşulları, kıdem tazminatının hesaplanmasında göz önüne alınacak süreler, kıdem tazminatına esas alınacak ücretler, kıdem tazminatının tavanı, kıdem tazminatın zamanında ödenmemesi halinde ödenecek gecikme faizi gibi hususlar düzenlenmiştir. Kıdem tazminatı verilecek haller aşağıda sayılmıştır: 1. İşçinin haklı nedenlerle derhal fesih hakkını kullanması (4857 sayılı kanunun 24. maddesi) 2. İşçinin işveren tarafından “Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller” başlıklı 4857 sayılı kanunun 25/ II. madde dışında işten çıkarılmış olması, 3. İşçinin muvazzaf askerlik görevi dolayısıyla işten ayrılmış olması, 4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla iş akdinin feshedilmesi, 5. Mülga 506 Sayılı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle, 6. Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile iş akdini feshetmesi, 7. İşçinin ölümü. Yukarıdaki şartlardan birisiyle sona eren iş sözleşmesi kapsamında kıdem tazminatı almaya hak kazanmak için ayrıca çalışan kişinin İş Kanunu’na tabi işçilerden olması ve en az bir yıl çalışmış olması gerekmektedir. Bir yıllık süre dolmadan iş sözleşmesi yukarıda belirtilen nedenlerden biriyle sona erse bile işçi, kıdem tazminatından faydalanamaz. Bu husus bir yıldan az çalışması bulunan ve ölmüş olan işçiler içinde geçerlidir. Bir yıllık sürenin hesaplanmasında işçinin, aynı işverenin farklı işyerlerinde çalıştığı süreler ile aynı işyerinde çalıştığı süreler göz önüne alınarak hesaplanmaktadır. Kıdem tazminatı işçinin sözleşmenin fesih edilmesinden önce kaç tam yıl çalıştığı belirlenerek hesaplanır. Her tam yıl için işçinin 30 günlük giydirilmiş ücreti işçiye kıdem tazminatı olarak ödenir.[1] 4857 sayılı Kanunu’nda kıdem tazminatının bir fona bağlanacağı belirtilmiş, kıdem tazminatı fonuna ilişkin Kanun’un yürürlüğe gireceği tarihe kadar işçilerin 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi hükümlerine göre kıdem tazminatı hakları saklı tutulmuştur. www.ozdogrular.com 3. Kıdem Tazminatı Fonu ve Avusturya Modeli Kıdem tazminatı tartışmalarının odak noktasının kıdem tazminatına hak kazanılmasına ilişkin süreler ve sebepler, ödenecek miktarın ortaya çıkarılması ve işçiye ödenmesi, mevcut durumdaki çalışanların durumu ve iş güvencesi gibi hususlarda toplandığı söylenebilir. Kıdem tazminatıyla ilgili basında çıkan haber ve yorumlarda “Avusturya Modeli” üzerinde durulmakta, tartışmalar yapılmakta ancak uygulamaya yönelik olarak net bir açıklama da bulunulmamaktadır. Avusturya’da yeni kıdem tazminatı sistemi 2003 yılında yürürlüğe girmiştir. Sistemin en büyük özelliği tazminatın bir fona bağlanma­sıdır. İşverenler, sosyal sigorta primi gibi çalışanların kıdem tazminatına ilişkin primleri her ay oluşturulan kıdem tazminatı fonuna yatıracaklardır. Burada, işverenin yatırması gereken prim, işçinin aylık ücretinin % 1,5377’si olarak be­lirlenmiştir. Çalışanların kıdem tazminatına hak kazanma şartlarında ise bir değişiklik yapılmamıştır. İşveren tara­fından işçinin maaşından veya ücretinden kesilen primler kıdem tazminatı fonunda işçinin adına bir hesapta topla­nacak ancak işçinin bu hesaba ulaşımı, hizmet sözleşmesi­nin kıdem tazminatına hak kazanır bir şekilde sona ermesi halinde mümkün olacaktır. Şayet hizmet sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazanır bir şekilde sona ermediyse kıdem tazminatında duran para değerlenmeye devam edecek, kişinin yeni işlere geçmesi halinde yeni iş ilişkilerinden toplanacak primlerde aynı hesaba eklenecek ve değerlenecektir. Kişinin hizmet akdi ne zaman hak doğurucu bir şekilde sona ererse çalışan kıdem tazminatına o zaman hak kazanacaktır. Kişinin kıdem tazminatı miktarı ise hesabında toplanan paraların değerlendirilmesi ile ortaya çıkacak rakam ola­caktır. Bu primlerin değerlendirilmesi amacıyla 9 tane özel şirket kurulmuştur.[2] Sistem değişik açılardan eleştirilere maruz kalmakla birlikte komumuz açısından ihaleli işlerde çalışanların kıdem tazminatından yararlandırılması hususunda katkı sağlayacak yönleri bulunmaktadır. www.ozdogrular.com 4. İhaleli İşlerde Kıdem Tazminatı Sorunu ve Yargı Kararları Kamu İhale Kurumu verilerine göre 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 2003 yılından itibaren özellikle temizlik, güvenlik, yemek hazırlama ve dağıtım, veri hazırlama ve kayıt, sekreterlik, yardımcı zabıta gibi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihaleleri tüm devlet kurum ve kuruluşlarında yaygınlaşmıştır. Günümüzde hizmet alım ihaleleri 20 milyar TL’sini aşmış ve toplam kamu alımları içerisinde önemli oranlara ulaşmış bulunmaktadır. İhaleli işlerde kıdem tazminatı çok önemli hale gelmiştir. Özellikle personel çalıştırılmasına dayalı ihale sözleşmelerinin çok yüksek miktarlara ulaştığı günümüzde uygulamada yaşanan sorunlarda ciddi boyutlara çıkmıştır. İhaleli işlerde çalışmaların bir yıldan kısa süreli olduğu durumlarda kıdem tazminatına hak kazanma koşulları yasal olarak oluşmamaktadır. Bazen bir yıl olarak belirlenen sözleşmelerde ihaleyi ertesi yıl kazanan firma değişmesine rağmen çalışanlar değişmemektedir. Ancak sözleşmeler arasında geçen sürelerde işten çıkış ve işe girişler söz konusu olmakta, bu durumda çalışanlar kıdem tazminatına hak kazanamamaktadırlar. Adli yargıya taşınan davalarda kamu idareleri kendilerini ihale yolu ile bu işleri gördürdüklerini, asıl işveren olmadıklarını, asıl işverenin ihaleyi kazanmış olan yüklenici olduğundan bahisle davanın tarafı olmadıklarını ileri sürerek savunmakta; yüklenici firmalar ise bünyesinde çalıştırdığı işçinin yıllardır aynı kurumda ihale yolu ile çalıştığını kendi işçilerini seçme şansının idare tarafından kendisine tanınmadığını hatta ilgili ihalenin şartnamelerinde idarenin çıkart dediği işçiyi işten çıkarmak zorunda olduklarını idarenin istemediği işçiyi kendisi istese dahi çalıştıramayacağını bu nedenle davanın tarafının olmadıklarını ileri sürmektedirler.[3] Dava konusu olaylarda değişik Yargıtay kararları olmasına rağmen bu konuda bugüne kadar verilmiş herhangi bir içtihadı birleştirme kararı ise mevcut değildir. www.ozdogrular.com 5. İhaleli İşlerde Kıdem Tazminatı Fonu Uygulaması Önerisi İhaleli işlerde çalışanların karşılaştığı kıdem tazminatına ilişkin yaşanan sorunlar çalışan sayısının gittikçe artması nedeniyle önemli boyutlara ulaşmıştır. Kanımızca pilot bir uygulama olarak idareler tarafından yapılan ve personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesi ülkemiz açısından gerçekçi bir tecrübe olacaktır. Kıdem tazminatı fonu uygulaması kamu ihalelerinde çalıştırılan personel için uygulamaya konulacak olursa, kişilerin ihale kapsamında yapmış olduğu kısa süreli çalışmalar kendisine fon yoluyla geri dönmüş olacaktır. Fonun tümden uygulamaya geçirilmesinden önce gerek hukuki boyutu, gerekse uygulama boyutunun taraflar açısından gerçekçi bir şekilde ortaya konulması ve tartışılması fırsatı doğacaktır. Özellikle kıdem tazminatı fonuna ödenecek primin oranı, taraflar üzerindeki yükü, primlerin değerlendirilmesi ve çalışanlara ödenmesi gibi tarafların en çok merak ettikleri hususlar gerçekçi bir şekilde ortaya konulacaktır. Yukarıdaki hususlar birlikte değerlendirildiğinde; personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesiyle elde edilecek başarının kıdem tazminatı fonunun bir sistem olarak ülkemiz çalışma yaşamına tamamıyla yerleştirilmesi aşamasında taraflarca benimsenmesine imkân sağlayacağıdır. www.ozdogrular.com 6. Sonuç 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 2003 yılından itibaren personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihaleleri tüm devlet kurum ve kuruluşlarında yaygınlaşmıştır. Günümüzde hizmet alım ihaleleri 20 milyar TL’sini aşmış ve toplam kamu alımları içerisinde önemli oranlara ulaşmış bulunmaktadır. Kanımızca pilot bir uygulama olarak idareler tarafından yapılan ve personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesi ülkemiz açısından gerçekçi bir tecrübe olacaktır. Böylece fonunun tümden uygulamaya geçirilmesinden önce gerek hukuki boyutu, gerekse uygulama boyutunun taraflar açısından gerçekçi bir şekilde ortaya konulması ve tartışılması fırsatı doğacaktır. Personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesiyle elde edilecek başarının kıdem tazminatı fonunun bir sistem olarak ülkemiz çalışma yaşamına tamamıyla yerleştirilmesi aşamasında taraflarca benimsenmesine imkân sağlayacağı kuşkusuzdur. www.ozdogrular.com   Ayhan KURT* E-Yaklaşım

Mevsimlik iş sözleşmesinde kıdem tazminatı

Mevsimlik iş sözleşmesinde kıdem tazminatı

Türk İş Hukuku mevzuatında "mevsimlik iş"le ilgili yeterli düzenlemelere yer verilmediği gibi, "mevsimlik iş"in tanımı da yapılmamıştır. Çalışmanın sadece yılın belirli bir döneminde sürdürüldüğü veya tüm yıl boyunca çalışılmakla birlikte çalışmanın yılın belirli dönemlerinde yoğunlaştığı işyerlerinde yapılan işler mevsimlik iş olarak tanımlanabilir.

Mevsimlik iş veya mevsimlik işlerde yapılan iş sözleşmesi 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenmemiştir. Ancak, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53/3. maddesinde, "Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz." Aynı kanunun 29/7. maddesinde "Mevsim ve kampanya işlerinde çalışan işçilerin işten çıkarılmaları hakkında, işten çıkarma bu işlerin niteliğine bağlı olarak yapılıyorsa, toplu işçi çıkarmaya ilişkin hükümler uygulanmaz." hükmü getirilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53/3. maddesi uyarınca, mevsimlik işlerde yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümler uygulanmaz. Bir başka anlatımla, mevsimlik işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun yıllık ücretli izin hükümlerine dayanarak, yıllık ücretli izin kullanma veya buna dayanarak ücret alacağı isteminde bulunamaz. Hemen belirtmek gerekir ki, 53/3. maddede ki kural, nispi emredici kural olup, işçi lehine bireysel iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile yıllık ücretli izne ilişkin hükümler düzenlenebilir. Bu durumda sözleşmedeki izinle ilgili hükümler uygulanacaktır. Diğer taraftan, bir işyerinde mevsimlik olarak çalıştırılan işçinin, mevsim bitimi, mevsimlik iş dışında işverenin diğer işyerlerinde askı süresi içinde çalıştırılıyorsa, burada devamlı bir çalışma olgusu olduğundan, işçinin yıllık ücretli izin hükümlerinden yararlandırılması gerekir. Aynı işverene ait yazlık ve kışlık tesislerde sezonluk işlerde fakat tam yıl çalışan işçiler de, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53/3 ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nin 12. maddesi uyarınca yıllık ücretli izne hak kazanacaklardır.

Mevsimlik işler, yılın sadece belirli dönemlerinde yapılan, diğer dönemlerinde ise faaliyetin durdurulduğu veya hiç yapılmadığı işlerdir.

Mevsimlik iş sözleşmeleri, belirli süreli olabileceği gibi belirsiz süreli de olabilir. Tek bir mevsim için yapılmış belirli süreli iş sözleşmesi, mevsim bitimi ile kendiliğinden sona erer ve bu durumda işçi ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanamaz. Mevsimlik iş sözleşmesi, tarafların anlaşmasıyla, işçinin ölümü ile iş sözleşmesinin süresinin sona ermesinden önce feshi ihbarla da sona erer. Mevsim bitimi ile askıya alınan iş sözleşmesi, tarafların fesih iradesi yoksa feshedilmiş sayılmaz. Ertesi yılın başında işe alınmayan işçinin iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş sayılır. Davet edilmesine rağmen işçi işe başlamaz ise bu durumda iş sözleşmesi işçi tarafından feshedilmiş sayılır. Askı döneminde, işçinin iş görme; işverenin de ücret ödeme borcu ortadan kalkmaktadır. Kıdem tazminatı hesabında, mevsimlik çalışan süreler dikkate alınmalıdır. Askıda geçen süre, kıdemden sayılmaz. Mevsimlik iş sözleşmeleri özellikle turistik bölgelerde faaliyet gösteren lokanta, kaplıca, otel, eğlence yerleri gibi yılın belirli dönemlerinde faaliyetin arttığı işyerlerinde uygulanan bir sözleşme türüdür. Kampanya işlerinde de yılın sadece belirli dönemlerinde çalışılmaktadır.

Kısmi süreli iş sözleşmesinde çalışma, haftalık çalışma saatine göre belirlenmiştir. Oysa mevsimlik iş sözleşmesinde çalışma yılın belirli bir döneminde gerçekleştirilmektedir. Mevsimlik işte çalışan işçi, çalıştığı mevsimde tam ya da kısmi süreli olarak çalışmaktadır. Mevsimlik işçinin yıl içinde kısmen çalıştığından söz edilebilir. Ancak bu kısmi süreli iş sözleşmesi olarak nitelendirilmemelidir.

Yılın herhangi bir döneminde çalışıldığı, diğer zamanlarda ise çalışılmadığı veya çalışmanın azaltıldığı işyerleri tanımı yapılmış ve bu işlerde işçi çıkarmanın niteliğine bağlı olarak mevsim sonunda işçi çıkarıldığında toplu işçi çıkarma hükümlerinin uygulanmayacağı, mevsimlik çalışanların yıllık izin haklarının bulunmadığı, hafta tatilinde istisna oldukları, ancak toplu iş sözleşmesi kapsamına girebilecekleri anlaşılmaktadır.

İşçinin çalışması birkaç mevsimi kapsayacak ve devam edecek şekilde ise mevsim bitmesiyle iş sözleşmesi sona ermez. İki mevsim arasındaki dönemde işçinin iş görme borcu ile işverenin ücret ödeme borcu söz konusu olmaz ve iş akdi askıda kalır. Mevsimlik işlerde, işveren mevsim sonunda işçisine yeni mevsimde işe almayacağını ihbar ettiğinde iş sözleşmesi mevsim bitiminde son bulur. Yargıtay son dönemlerde askı halinin en çok iki mevsim dönemi için devam edeceği, iki mevsim geçtikten sonraki mevsim başlangıcında faaliyete başlanmamış ve mevsimlik işçi işe çağrılmamışsa iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedildiği sonucuna varmaktadır.

Mevsimlik veya kampanya faaliyetinin azaldığı veya durduğu dönemlerde hizmet akdinin askıda olduğu işler mevsimlik işler olarak tanımlanabilir. Yani, mevsimlik iş sözleşmesi mevsim sonunda sona ermemekte, gelecek çalışma dönemine (mevsime) kadar askıya alınmaktadır. Eğer, mevsimlik işçi yeni mevsimde işe çağrılmazsa işçinin iş sözleşmesi mevsim başında, çalışılan mevsimin bitiminde işçinin bir dahaki mevsimde çalıştırılmayacağının işverence belirtilmesi halinde de çalışılan mevsimin sonunda feshedilmiş sayılacaktır. Yeni mevsimde işyeri açılmış olup da, işçi çağrılmamış ise ayrıca ihbar tazminatına da hak kazanır. Ancak, işverenin çağırmasına rağmen işçinin işe gelmemesi halinde iş akdinin işçi tarafından feshedildiği kabul edilmelidir. Mevsimlik işyerinde, işverenin mevsimlik iş bitmeden bir kısım işçilerin iş sözleşmesini askıya alması, Yargıtay tarafından eşit işlem borcuna aykırı bulunmuş ve iş sözleşmesinin feshedildiği sonucuna varılmıştır.

İşçi mevsimlik işlerde çalışmış ise; mevsimlik çalıştığı sürelerin dikkate alınarak ve bu sürelere göre kıdem tazminatının ödenmesi gerekir. Başka bir anlatımla, işçinin iş sözleşmesinin askıda kaldığı ve çalışmanın olmadığı süreler için kıdem tazminatı hesaplaması yapılmayacaktır. Mevsimlik çalışan işçilerin kıdem tazminatını hesaplarken, çalışılan ve çalışılmış gibi sayılan süreler dikkate alınarak son ücreti üzerinden kıdem tazminatı hesaplanacaktır. Ancak, toplu iş sözleşmesinde her mevsimin bir yıl kabul edileceğine ilişkin hükümler varsa, bu durumda her mevsim bir yıl olarak dikkate alınacaktır.

Mevsimlik işlerde kıdem tazminatı hesaplanırken fasılalı çalışmaların tam yıl çalışılmış gibi değerlendirilmesi hatalı olup, fiilen çalışılan ve kanunen çalışılmış gibi sayılan günler bordro ve diğer belgelerden tespit edilerek bulunacak hizmet süresine göre kıdem tazminatının hesaplanması gerekmektedir.

Resul KURT / İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK

http://www.dunya.com/resul-kurt_22_0_yazar.html

İşten Ayrıldığımda Ne Kadar Kıdem Tazminatı Alabilirim? - İşten Ayrılırsam Emeklilik Şartlarım Değişir mi?

 

İşten Ayrıldığımda Ne Kadar Kıdem Tazminatı Alabilirim? - İşten Ayrılırsam Emeklilik Şartlarım Değişir mi?

Soru: 30.04.2004 tarihli iş başı yaptığım iş yerimden askerlik vazifemi ifa etmek üzere ayrılıyorum. Muhtemel ayrılış tarihim 30.11.2011 olacak. Brüt 1323,77 TL ücret almaktayım. Ne kadar kıdem tazminatı almam gerekir? Cahit KAYADİBİ

Cevap: Askerlik nedeniyle kıdem tazminatı alma hakkınız elbette bulunuyor. Brüt maaşınızdan başka süreklilik niteliğinde olan başka bir ödeme almıyorsanız bu ücretinize göre 7 yıl 7 aylık kıdem tazminatı alacaksınız demektir. Alacağınız kıdem tazminatı kıdem tazminatı tavanının altında olup sadece damga vergisine tabi olacaktır. Bu durumda bir yıl için 1323,77 TL hesabıyla 7x1323,77+772,20 = 10038,59 brüt ve 66,25 TL damga vergisi kesintisi sonucunda 9972,34 TL'lik kıdem tazminatı almanız gerekir.

Soru: Sayın Tezel uzun yıllardır okuyucunuzum. 1959 doğumluyum 5000 günde SSK'lı olarak emekli olma hakkım var. Fakat halen işverenliğim devam ediyor. SSK'dan emekli olmam için 1260 gün SSK primi ödemem gerekiyor. Acaba işyerimi kapatmadan bir işyerinde SSK'lı olsam hem Bağ-Kurlu hem SSK lı olarak yine 5 bin gün ile emekli olabilir miyim? Ali T. TURHAN

Cevap: 6111 sayılı Torba Kanunun verdiği hakla 01.03.2011'den itibaren çakışan SSK-Bağ-Kur sigortalılığı halinde SSK sigortalılığı geçerlilik kazanıyor. Bu nedenle işyerinizi kapatmanıza gerek kalmadan başka bir işyerinde hizmet akdine dayalı çalışmanız halinde uzun vadeli sigorta kolları (Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) açısından SSK'lılığınız geçerli olacak ve bu şekilde bin 260 günlük çalışmanız sonucunda SSK'lılıktan emekliliğe hak kazanabileceksiniz. Dilerseniz Bağ-Kur primi de ödeyebilir ve Bağ-Kur+SSK primlerinin matrahlarının birleşmesini sağlayabilirsiniz. Dilerseniz de SSK'lı çalışma dönemiyle çakışan sürede Bağ-Kur primlerini ödemeyebilirsiniz.

Soru: 10.10.1965 doğumluyum. 09.02.1985'te askere gittim. 01.05.1987'de SSK'lı oldum. Toplam 4 bin 250 günüm var. Askerlik borçlanmasını henüz yapmadım. Yapmam gerekir mi? Yaparsam bana nasıl bir faydası olur? Ne zaman emekli olabilirim? İlyas ERGİNER

Cevap: 1987'deki sigorta başlangıcınızla SSK'lılıktan emeklilik bakımından 50 yaş ve 5 bin 375 güne tabisiniz. Askerlik borçlanması yaparsanız hem 49 yaş ve 5 bin 300 gün şartlarına tabi olacağınızdan sizin için faydalı olur. Yani hem eksik günlerinizin tamamlanmasına yardımcı olur hem de bir yıl daha erken emekli olmanızı sağlar. Askerlik borçlanması yaparsanız 5 bin 300 günü tamamlamak şartıyla 10.10.2014 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Soru: 15.06.1972 doğumluyum. 01.10.1990'da stajyer sigortalılığna başladım ama prim yatmadı, 25.01.1994 tarihinde normal olarak işe girdikten sonra primlerim kesilmeye başlandı. 6 bin 200 günlük primim var. Ne zaman emekli olabilirim? İşten ayrıldığımda emeklilik şartlarım değişir mi? Tamer DEMİR

Cevap: İşten ayrılırsanız emeklilik şartlarınız değişmez. Yani başlayan sigortalılık süresi işlemeey devam eder. Gün sayınız artmaz ama zaten sizin emeklilik için artık daha fazla gün sayısına ihtiyacınız kalmamış durumda. Uzun vadeli sigorta primi kesilmeyen sürelerin prim gün sayısı hizmet dökümünüzde görünmez. Bu başlangıç emeklilik hakkınız açısından bir değer ifade etmez. 24.11.1992-23.05.1994 tarihleri arasındaki sigorta başlangıcınızla SSK'lılıktan emeklilik bakımından 54 yaş ve 5 bin 675 gün şartlarına tabisiniz. Gün tamam olup, 25 yılınız 25.01.2019'da, yaş şartınız da 15.06.26'da tamam olacak. 1994 yılından önce 9 ay ve daha fazla askerlik yapmışsanız borçlanarak bir yıl daha erken emekli olabilirsiniz.

Şevket TEZEL

http://alitezel.com/tezel/index.php?sid=yazi&id=4957

Ülkelere göre kıdem tazminatı

Yurt dışında kıdem tazminatı var mı?

Geçen hafta Denizli’deydik. DENİF 2011 Denizli İnsan Kaynakları ve İstihdam Fuarı’nda ‘Çalışma Hayatındaki Yenilikler ve Kıdem Tazminatının Güncel Sorunları’ konulu panelde Doç. Dr. Oğuz Karadeniz, Yrd. Doç. Dr. Handan Kumaş ve Ali Tezel’le birlikte konuşmacı idim. Gerçekten Denizlili vatandaşların, Pamukkale Üniversitesi öğrencilerinin ve meslek odalarının olağanüstü ilgisi vardı. Oğuz Karadeniz ve Handan Kumaş hocanın uzun bir emek ve uğraş vererek hazırladıkları ülkelere göre kıdem tazminatı uygulamasının bu tartışmalara ışık tutacağı kanaatindeyim. Ülkelere göre iş gücü piyasasında kıdem tazminatı, iş güvencesi, işsizlik sigortası ve işsizlik yardımı açısından oldukça kapsamlı karşılaştırmalar yapılmış.

4 ülkede kıdem tazminatı fonu

Kıdem tazminatı + iş güvencesi + işsizlik sigortası uygulanan ülke sayısı 12. Kıdem tazminatı olmayan (yasa ile düzenlenmeyen) ülke sayısı 22. Kıdem tazminatı fonu uygulayan ülke sayısı ise 4. Kıdem tazminatı + iş güvencesi + işsizlik sigortası + işsizlik yardımı uygulanan ülke sayısı 5 olup, dünyada ağırlıklı olarak kıdem tazminatı uygulanıyor.

Ülkelere göre kıdem tazminatı

İngiltere: Aynı işyerinde en az iki yıl çalışma şartı, işin tasfiye olması, işyerinin kapanması durumunda ödenmektedir. Ödeme miktarları yaşa bağlı olarak değişir. 41 yaş, her yıl için 1.5 haftalık ücret, 22 yaşından küçükler için yarım haftalık ücret ödenir.

Hollanda: Zorunlu kıdem tazminatı uygulaması yok. Ancak, mahkeme kararı ile ödenmektedir. 1996 yılı bölge mahkemeleri birliği tarafından geliştirilen tavsiye formülüne göre kıdem hizmet yılına göre çarpan etkisi kullanılarak birkaç aylık ücrete sabitlenmiştir. Örneğin; 40 yaşın altındaki işçiye her hizmet yılı için 1 aylık ücret tutarında tazminat ödenmektedir.

Danimarka: Beyaz yakalılar için yasa ile düzenlenmiştir. 12, 15, 18 yıllık çalışanlara 1, 2 ve 3 aylık ücretleri tutarında ödeme yapılmaktadır. Mavi yakalılar için toplu iş sözleşmeleri ile düzenlenebilir.

İspanya: İş sözleşmesinin haklı ve haksız nedenle feshinde tazminat miktarı değişmektedir. Haklı nedenle fesihte her hizmet yılı için 20 günlük, haksız nedenle fesihte 45 günlük ücret tutarında ödeme yapılmaktadır.

Yunanistan: Hizmet yılı, çalışanın beyaz veya mavi yakalı olmasına göre değişir. Örneğin; beyaz yakalı ve 2 aydan 1 yıla kadar çalışanlara 1 aylık ücreti, iki aydan bir yıla kadar hizmeti olan mavi yakalılar için 5 günlük ücreti tutarında tazminat ödenir.

İsviçre: Kıdem tazminatına ilişkin yasalarda zorunlu uygulama yok. Ancak, 50 yaşında aynı işverenin yanında 20 yıl çalışanlara en fazla 2 aylık kıdem ödenebilmektedir.

Avusturya: 2003’te güvenceli esneklik uygulamaları getirilmiş olup, oluşturulan kıdem tazminatı fonuna işverenler işçi ücretinin yaklaşık yüzde 1.53’ü kadar prim ödemektedir. Yeni sistemle 3 yıllık katkısı olan bir işçi fondan tazminat alma veya emeklilik dönemine ilişkin tasarruf etme tercihleri arasında seçim yapabilmektedir.

Denizli’de terör var mı?Denizli’ye ilişkin bir endişemi paylaşmadan edemeyeceğim. Denizli insanına ve buranın doğal ve tarihi güzellikleri ne kadar güzelse, havaalanı da bir o kadar kabus gibiydi. Havaalanlarında güvenlik gerekçesiyle bazı uygulamalar olabiliyor.Bugüne kadar bir çok ile gittim. Ancak, hiçbir havaalanında bu kadar faşist bir uygulama görmedim. Havaalanına girdiğiniz anda ilk kontrol noktasından itibaren bir terslik olduğunu hissediyorsunuz. Kendinizi New York havaalanındaymış gibi baskı altında görüyorsunuz. Üzerinizdeki kemeri çıkarmak yetmiyor, neredeyse pantolon düğmelerini de söktürecekler. Üstüne üstlük kontrol noktalarından geçerken bir de emniyet GBT genel sorgulama yapıyor. Bu kadar güzel bir memlekete bu faşizm yakışmamış. Antalya, İstanbul, Ankara havaalanlarından biraz ders alsınlar. Acaba Denizli’de terör aldı başını gidiyor da, haberimiz mi yok?

Resul KURT
http://www.stargazete.com/yazar/resul-kurt/yurt-disinda-kidem-tazminati-var-mi-haber-392863.htm