Son yıllarda bizim "İstihdam Trajedisi" yetkililerin ise "İstihdam Stratejisi" adını verdikleri bir paket düzenleme ile kaldırılması gündeme sık sık getirilen Kıdem Tazminatı ve Kıdem Tazminatı Fonu ile ilgili çok sayıdaki sorunuza cevap bulacağınız bu yazıyı hazırladık... 1- EMEKLİ OLMADA KIDEM TAZMİNATI Bu hak, 08.09.1999 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 4447 sayılı Yasa ile 1475 sayılı Yasa’nın 14. maddesine eklenen bent ile gelmiştir. Bilindiği üzere, 1999 yılına kadar 4447 (daha sonra 4759) Sayılı Kanun ile emeklilik için daha önce yaş şartı yok iken belli bir süre prim ödeme ile belli sigortalılık süresinden sonra emekli olma şartlarının yanında bir de yaş şartı getirildi. Kanunda yaş şartı dışındaki şartları yerine getirenler, çalışmayı bırakıp emekli olacakları yaşı evlerinde beklemek istemeleri nedeniyle işten ayrılmaları halinde kıdem tazminatı alabileceklerdir. 08.09.1999 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4447 sayılı Yasa ile 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesine 5. numaralı bent eklenmiş ve işçilere emekli olmadan istedikleri takdirde işlerinden ayrılıp kıdem tazminatı alma hakkı verilmiştir. “5. 506 sayılı Kanun’un 60'ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı kanunun geçici 81'inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle,” kıdem tazminatı ödenmesini hükmetmiştir. Bu durumu açarsak, 506/60/A'ya göre * Kadın ya da erkek olsun başkaca bir şart aranmaksınız 7000 gün sayınız varsa, * Kadın ya da erkek 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4500 gününüz varsa, 506 geçici 81/B'ye göre, * Kadın ise 20 erkek ise 25 tam yıl sigortalılık süresi ile aynı maddede belirtilen gün sayılarına (5000 ile 7000 arasında değişir) ulaşmış olanlar, 506 geçici 81/C'ye göre, * İster kadın olsun ister erkek en az 15 yıldan beri sigortalı olması ve en az 3600 gün sayısını tamamlayanlar, diledikleri zaman SSK'ya başvurup kıdem tazminatı yazısı isteyebilir ve alacakları yazı ile işyerlerinden kıdem alarak ayrılabilirler. 2- EVLİLİK KIDEM TAZMİNATI 4857 sayılı Kanunla ortadan kaldırılan ama eski 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte kalan tek maddesi olan 14’üncü madde Kıdem Tazminatı haklarını açıklamaktadır. Maddeye göre evlenen bayanlar, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde aile birliğinin devamı adına çalışmazlarsa, işyerinde de bir yıldan fazla süredir çalışıyor olmak şartıyla kıdem tazminatlarını alabilirler. 3- ASKERLİK KIDEM TAZMİNATI Eski 1475 sayılı İş Kanunu’nun halen geçerli tek maddesi olan kıdem tazminatı başlıklı 14. maddesine göre, askere giden işçiye işyerinden ayrılış tarihine göre en az bir yıllık çalışması olması kaydıyla kıdem tazminatı işverence ödenmek zorundadır. Ayrıca, kullanmadığınız yıllık ücretli izin süreleriniz varsa alarak askere gidebilirsiniz. 4- EMEKLİLİKTE KIDEM TAZMİNATI ; SSK'lı çalışırken SGK'ya emekli olmak için dilekçe veren işçi de son işyerinde çalıştığı her yıl için bir brüt ücret tutarında kıdem tazminatı alabilir. 5- İŞTEN ÇIKARILANA KIDEM TAZMİNATI 4857 sayılı İş Kanunu, 854 sayılı Deniz-İş Kanunu veya 5953 sayılı Basın-İş Kanunu çalışanı olup da ihbar öneli veya ihbar tazminatı verilerek işverence işten çıkarılmış olanlara da kıdem tazminatı verilir. 6- İŞTEN HAKLI OLARAK ÇIKANA KIDEM TAZMİNATI İşverenin çalışana karşı yasal yükümlülüklerini tam ve zamanında yerine getirmemesi veya işverenin hakaret, küfür gibi şeref ve haysiyete aykırı hareketleri gibi örnekler vereceğimiz 4857 sayılı Kanun'un 24’üncü maddesinde yazılı olayların vuku bulması hallerinde işçi derhal işi bırakıp kıdem tazminatını talep edebilir. 7- ÖLÜM VE KIDEM TAZMİNATI Çalışan işçi bir şekilde vefat ederse de geride kalanlarına kıdem tazminatı ödenir. YARIN: KIDEM TAZMİNATO FONU GELİRSE NE OLACAK... GAZETE HABERTÜRK / Ali TEZEL |
19 Mart 2012 Pazartesi
Kıdem tazminatı hangi hallerde alınır? /Ali TEZEL
28 Aralık 2011 Çarşamba
Kıdem Tazminatı Fonunun İhaleli İşlerde Çalışanlar İçin Uygulanabilirliği
Kıdem Tazminatı Fonunun İhaleli İşlerde Çalışanlar İçin Uygulanabilirliği
Kıdem tazminatı fonu oluşturulması konusu hükümet tarafından hazırlanan istihdam paketi kapsamında yeniden dile getirilmiştir.
.
.
.
1. GirişBu konudaki tartışmalar uzun zamandır yapılmakta ancak sorun bir türlü çözüme kavuşturulamamaktadır. Çalışmamızda kıdem tazminatı fonu üzerindeki tartışmalara ışık tutması açısından ihaleli işlerde çalışanlar açısından kıdem tazminatı fonunun uygulanması konusu incelenecektir. www.ozdogrular.com 2. Mevcut Sistemde Kıdem Tazminatı UygulamasıKıdem tazminatı 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu yasa maddesinde, kıdem tazminatına hak kazanma koşulları, kıdem tazminatının hesaplanmasında göz önüne alınacak süreler, kıdem tazminatına esas alınacak ücretler, kıdem tazminatının tavanı, kıdem tazminatın zamanında ödenmemesi halinde ödenecek gecikme faizi gibi hususlar düzenlenmiştir. Kıdem tazminatı verilecek haller aşağıda sayılmıştır: 1. İşçinin haklı nedenlerle derhal fesih hakkını kullanması (4857 sayılı kanunun 24. maddesi) 2. İşçinin işveren tarafından “Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller” başlıklı 4857 sayılı kanunun 25/ II. madde dışında işten çıkarılmış olması, 3. İşçinin muvazzaf askerlik görevi dolayısıyla işten ayrılmış olması, 4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla iş akdinin feshedilmesi, 5. Mülga 506 Sayılı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle, 6. Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile iş akdini feshetmesi, 7. İşçinin ölümü. Yukarıdaki şartlardan birisiyle sona eren iş sözleşmesi kapsamında kıdem tazminatı almaya hak kazanmak için ayrıca çalışan kişinin İş Kanunu’na tabi işçilerden olması ve en az bir yıl çalışmış olması gerekmektedir. Bir yıllık süre dolmadan iş sözleşmesi yukarıda belirtilen nedenlerden biriyle sona erse bile işçi, kıdem tazminatından faydalanamaz. Bu husus bir yıldan az çalışması bulunan ve ölmüş olan işçiler içinde geçerlidir. Bir yıllık sürenin hesaplanmasında işçinin, aynı işverenin farklı işyerlerinde çalıştığı süreler ile aynı işyerinde çalıştığı süreler göz önüne alınarak hesaplanmaktadır. Kıdem tazminatı işçinin sözleşmenin fesih edilmesinden önce kaç tam yıl çalıştığı belirlenerek hesaplanır. Her tam yıl için işçinin 30 günlük giydirilmiş ücreti işçiye kıdem tazminatı olarak ödenir.[1] 4857 sayılı Kanunu’nda kıdem tazminatının bir fona bağlanacağı belirtilmiş, kıdem tazminatı fonuna ilişkin Kanun’un yürürlüğe gireceği tarihe kadar işçilerin 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi hükümlerine göre kıdem tazminatı hakları saklı tutulmuştur. www.ozdogrular.com 3. Kıdem Tazminatı Fonu ve Avusturya ModeliKıdem tazminatı tartışmalarının odak noktasının kıdem tazminatına hak kazanılmasına ilişkin süreler ve sebepler, ödenecek miktarın ortaya çıkarılması ve işçiye ödenmesi, mevcut durumdaki çalışanların durumu ve iş güvencesi gibi hususlarda toplandığı söylenebilir. Kıdem tazminatıyla ilgili basında çıkan haber ve yorumlarda “Avusturya Modeli” üzerinde durulmakta, tartışmalar yapılmakta ancak uygulamaya yönelik olarak net bir açıklama da bulunulmamaktadır. Avusturya’da yeni kıdem tazminatı sistemi 2003 yılında yürürlüğe girmiştir. Sistemin en büyük özelliği tazminatın bir fona bağlanmasıdır. İşverenler, sosyal sigorta primi gibi çalışanların kıdem tazminatına ilişkin primleri her ay oluşturulan kıdem tazminatı fonuna yatıracaklardır. Burada, işverenin yatırması gereken prim, işçinin aylık ücretinin % 1,5377’si olarak belirlenmiştir. Çalışanların kıdem tazminatına hak kazanma şartlarında ise bir değişiklik yapılmamıştır. İşveren tarafından işçinin maaşından veya ücretinden kesilen primler kıdem tazminatı fonunda işçinin adına bir hesapta toplanacak ancak işçinin bu hesaba ulaşımı, hizmet sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazanır bir şekilde sona ermesi halinde mümkün olacaktır. Şayet hizmet sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazanır bir şekilde sona ermediyse kıdem tazminatında duran para değerlenmeye devam edecek, kişinin yeni işlere geçmesi halinde yeni iş ilişkilerinden toplanacak primlerde aynı hesaba eklenecek ve değerlenecektir. Kişinin hizmet akdi ne zaman hak doğurucu bir şekilde sona ererse çalışan kıdem tazminatına o zaman hak kazanacaktır. Kişinin kıdem tazminatı miktarı ise hesabında toplanan paraların değerlendirilmesi ile ortaya çıkacak rakam olacaktır. Bu primlerin değerlendirilmesi amacıyla 9 tane özel şirket kurulmuştur.[2] Sistem değişik açılardan eleştirilere maruz kalmakla birlikte komumuz açısından ihaleli işlerde çalışanların kıdem tazminatından yararlandırılması hususunda katkı sağlayacak yönleri bulunmaktadır. www.ozdogrular.com 4. İhaleli İşlerde Kıdem Tazminatı Sorunu ve Yargı KararlarıKamu İhale Kurumu verilerine göre 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 2003 yılından itibaren özellikle temizlik, güvenlik, yemek hazırlama ve dağıtım, veri hazırlama ve kayıt, sekreterlik, yardımcı zabıta gibi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihaleleri tüm devlet kurum ve kuruluşlarında yaygınlaşmıştır. Günümüzde hizmet alım ihaleleri 20 milyar TL’sini aşmış ve toplam kamu alımları içerisinde önemli oranlara ulaşmış bulunmaktadır. İhaleli işlerde kıdem tazminatı çok önemli hale gelmiştir. Özellikle personel çalıştırılmasına dayalı ihale sözleşmelerinin çok yüksek miktarlara ulaştığı günümüzde uygulamada yaşanan sorunlarda ciddi boyutlara çıkmıştır. İhaleli işlerde çalışmaların bir yıldan kısa süreli olduğu durumlarda kıdem tazminatına hak kazanma koşulları yasal olarak oluşmamaktadır. Bazen bir yıl olarak belirlenen sözleşmelerde ihaleyi ertesi yıl kazanan firma değişmesine rağmen çalışanlar değişmemektedir. Ancak sözleşmeler arasında geçen sürelerde işten çıkış ve işe girişler söz konusu olmakta, bu durumda çalışanlar kıdem tazminatına hak kazanamamaktadırlar. Adli yargıya taşınan davalarda kamu idareleri kendilerini ihale yolu ile bu işleri gördürdüklerini, asıl işveren olmadıklarını, asıl işverenin ihaleyi kazanmış olan yüklenici olduğundan bahisle davanın tarafı olmadıklarını ileri sürerek savunmakta; yüklenici firmalar ise bünyesinde çalıştırdığı işçinin yıllardır aynı kurumda ihale yolu ile çalıştığını kendi işçilerini seçme şansının idare tarafından kendisine tanınmadığını hatta ilgili ihalenin şartnamelerinde idarenin çıkart dediği işçiyi işten çıkarmak zorunda olduklarını idarenin istemediği işçiyi kendisi istese dahi çalıştıramayacağını bu nedenle davanın tarafının olmadıklarını ileri sürmektedirler.[3] Dava konusu olaylarda değişik Yargıtay kararları olmasına rağmen bu konuda bugüne kadar verilmiş herhangi bir içtihadı birleştirme kararı ise mevcut değildir. www.ozdogrular.com 5. İhaleli İşlerde Kıdem Tazminatı Fonu Uygulaması Önerisiİhaleli işlerde çalışanların karşılaştığı kıdem tazminatına ilişkin yaşanan sorunlar çalışan sayısının gittikçe artması nedeniyle önemli boyutlara ulaşmıştır. Kanımızca pilot bir uygulama olarak idareler tarafından yapılan ve personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesi ülkemiz açısından gerçekçi bir tecrübe olacaktır. Kıdem tazminatı fonu uygulaması kamu ihalelerinde çalıştırılan personel için uygulamaya konulacak olursa, kişilerin ihale kapsamında yapmış olduğu kısa süreli çalışmalar kendisine fon yoluyla geri dönmüş olacaktır. Fonun tümden uygulamaya geçirilmesinden önce gerek hukuki boyutu, gerekse uygulama boyutunun taraflar açısından gerçekçi bir şekilde ortaya konulması ve tartışılması fırsatı doğacaktır. Özellikle kıdem tazminatı fonuna ödenecek primin oranı, taraflar üzerindeki yükü, primlerin değerlendirilmesi ve çalışanlara ödenmesi gibi tarafların en çok merak ettikleri hususlar gerçekçi bir şekilde ortaya konulacaktır. Yukarıdaki hususlar birlikte değerlendirildiğinde; personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesiyle elde edilecek başarının kıdem tazminatı fonunun bir sistem olarak ülkemiz çalışma yaşamına tamamıyla yerleştirilmesi aşamasında taraflarca benimsenmesine imkân sağlayacağıdır. www.ozdogrular.com 6. Sonuç4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 2003 yılından itibaren personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihaleleri tüm devlet kurum ve kuruluşlarında yaygınlaşmıştır. Günümüzde hizmet alım ihaleleri 20 milyar TL’sini aşmış ve toplam kamu alımları içerisinde önemli oranlara ulaşmış bulunmaktadır. Kanımızca pilot bir uygulama olarak idareler tarafından yapılan ve personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesi ülkemiz açısından gerçekçi bir tecrübe olacaktır. Böylece fonunun tümden uygulamaya geçirilmesinden önce gerek hukuki boyutu, gerekse uygulama boyutunun taraflar açısından gerçekçi bir şekilde ortaya konulması ve tartışılması fırsatı doğacaktır. Personel istihdamına dayalı ihalelerde kıdem tazminatı fonu uygulamasına geçilmesiyle elde edilecek başarının kıdem tazminatı fonunun bir sistem olarak ülkemiz çalışma yaşamına tamamıyla yerleştirilmesi aşamasında taraflarca benimsenmesine imkân sağlayacağı kuşkusuzdur. www.ozdogrular.com
Ayhan KURT* E-Yaklaşım |
10 Kasım 2011 Perşembe
Memurlara rotasyon geliyor!
7 Kasım 2011 Pazartesi
Kariyer meslek dönemi başlıyor
Blog Arşivi
BU HAFTA EN ÇOK OKUNANLAR
-
Los Angeles, California – November 25, 2024 – Reynold Aquino, a renowned authority in water treatment and a prolific writer on water purifi...
-
Mahkeme kararına göre ödenen faiz, mahkeme harçları, vekalet ücreti ile diğer icra ve mahkeme masraflarının gider olarak indirim konusu yapı...
-
Genel Sağlık Sigortası Tescil Bilgileri Sorgulama E-SGM ”Gelir testi yaptıranlar, TC kimlik numarası ve kimlik bilgilerini girerek adresinde...
-
2012 Yılı Sınıf Değiştirme Hadleri (2012 Yılı Defter Tasdik Hadleri) 2011 yılı ve önceki yıllarda vergi mükellefiyeti bulunan ve 2011 yı...
-
To determine where to buy duck canvas fabric , commercial manufacturers and retail crafters must source 100% cotton materials directly from...
-
2012 1. ve 2. Dönem Asgari Ücret Maliyeti 4857 sayılı Kanununun 39. maddesine göre; iş sözleşmesi ile çalışan ve 4857 sayılı Kanunun kapsam...
-
ibraname Örneği İbraname Örneği 29 Mayıs 2011 İ B R A N A M E İŞVERENİN : Adı Soyadı/Unvanı : Adresi : ...
-
Good morning, Its a pleasure reaching out to you. I would love to present a profitable supply business collaboration to your attention. ...
-
Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi Verme Süresinin Tatil Gününe Rastlaması I- GİRİŞ Mülga 505 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası’nın 9. maddesinde ...
EN ÇOK OKUNANANLAR
-
2012 1. ve 2. Dönem Asgari Ücret Maliyeti 4857 sayılı Kanununun 39. maddesine göre; iş sözleşmesi ile çalışan ve 4857 sayılı Kanunun kapsam...
-
2012 Yılı Sınıf Değiştirme Hadleri (2012 Yılı Defter Tasdik Hadleri) 2011 yılı ve önceki yıllarda vergi mükellefiyeti bulunan ve 2011 yı...
-
2012 KAPICI MAAŞ HESABI
-
Genel Sağlık Sigortası Tescil Bilgileri Sorgulama E-SGM ”Gelir testi yaptıranlar, TC kimlik numarası ve kimlik bilgilerini girerek adresinde...
-
Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi Verme Süresinin Tatil Gününe Rastlaması I- GİRİŞ Mülga 505 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası’nın 9. maddesinde ...
-
Mahkeme kararına göre ödenen faiz, mahkeme harçları, vekalet ücreti ile diğer icra ve mahkeme masraflarının gider olarak indirim konusu yapı...
-
ibraname Örneği İbraname Örneği 29 Mayıs 2011 İ B R A N A M E İŞVERENİN : Adı Soyadı/Unvanı : Adresi : ...
-
Los Angeles, California – November 25, 2024 – Reynold Aquino, a renowned authority in water treatment and a prolific writer on water purifi...
